Fundatorem kościoła był sędzia ziemi nurskiej, mieszkaniec miasta, poseł Tomasz Gocłowski. Budowa rozpoczęła się w roku 1666, a 30 lat później, w roku 1696 został on konsekrowany przez biskupa płockiego Andrzeja Chryzostoma Załuskiego i otrzymał tytuł św. Antoniego z Padwy.

W 1864 roku zabudowania przeszły we władania skarbu państwa i znajdowały się w nich urzędy miejskie. W 1925 r. w budynkach należących do kościoła znajdowała się szkoła rzemieślniczo-przemysłowa, później także internat tej szkoły. Do 1864 r. kościół był własnością Zakonu Bernardynów. Od tego roku opiekę, nad kościołem i klasztorem sprawowała diecezja. W 1927 r. kościół poklasztorny został przekazany miejscowej parafii.

W przeszłości kościół był miejscem kilku ważnych wydarzeń; m.in. w 1831 r. bronili się tutaj Czwartacy. W latach 1915-1917 budynek kościoła służył za szpital wojskowy.

W nocy z 13 na 14 marca 1989 r. wskutek pożaru wnętrze kościoła uległo znacznemu zniszczeniu. Został on jednak zrekonstruowany i doprowadzony do pierwotnego stanu w ciągu kilku lat.[2]
Charakterystyka ogólna [edytuj]

Kościół św. Antoniego w Ostrołęce jest jednonawowy, zbudowany w stylu barokowym na planie krzyża. Znajduje się w nim 9 ołtarzy. Największy pod wezwaniem św. Antoniego pierwotnie znajdował się przy nawie, lecz na początku XX wieku został przeniesiony do jednej ze ścian bocznych. W centralnym punkcie znajduje się obraz św. Antoniego z dzieciątkiem pochodzący z początku XVIII wieku. Kościół posiada zabytkowe organy, również z XVIII wieku.

Polichromia kościoła wykonana została przez zakonnika bernardyna Walentego Żebrowskiego w latach 1762-1756. Malowidła pokrywają znaczną część wnętrza, zajmują sklepienie i ściany. Wszystkie łączy wspólna treść - postać św. Antoniego z Padwy, który znany był jako wybitny kaznodzieja, cudotwórca i misjonarz. Poruszają one dwa aspekty - życie świętego i cuda jakich dokonał. Liczne freski są alegoriami czterech pór roku i czterech części świata.

Z kościołem łączy się klasztor, który wzniesiono w końcu XVIII wieku w stylu barokowym. Piętrowy budynek składa się z czterech skrzydeł i części frontowej. Przylega do południowej ściany kościoła i prezbiterium.

Przed kościołem znajduje się dziedziniec, zwany Kalwarią. Z trzech stron otaczają go krużganki, w których umieszczono stacje męki Pańskiej. Po pożarze z roku 1989 kościół i Kalwaria zachowały się w stanie nienaruszonym, klasztor natomiast zmienił styl z barokowego na bezstylowy.

W kościele pobernardyńskim znajdują się rozległe podziemne krypty - najstarsze grobowce osób sławnych osób oraz dobroczyńców klasztoru. Krypty te są jednymi z największych i najcenniejszych tego typu zabytków w północno-wschodniej Polsce. Kronika klasztorna zawiera wykaz osób tutaj pochowanych. Wykaz otwiera fundator Tomasz Gocłowski i jego żona.

Przy północnej ścianie kościoła znajduje się pomnik ku czci Czwartaków poległych w 1831 roku w bitwie pod Ostrołęką.

W czerwcu 2007 r. kościół wszedł w posiadanie relikwii św. Antoniego, które zostały sprowadzone z Padwy.